Πολλοί γονείς παγώνουν όταν το παιδί τους κάνει μια ερώτηση γύρω από το σώμα, τη γέννηση ή το σεξ. Όχι επειδή δεν ενδιαφέρονται. Όχι επειδή δεν θέλουν να προστατεύσουν το παιδί τους. Συχνά παγώνουν επειδή δεν ξέρουν πόσα να πουν, πώς να το πουν και αν είναι η σωστή στιγμή.
Η αλήθεια είναι ότι η σωστή στιγμή είναι συνήθως η στιγμή που το παιδί ρωτά.
Η ερώτηση ενός παιδιού δεν σημαίνει πονηριά. Δεν είναι κάτι ανησυχητικό από μόνη της. Τις περισσότερες φορές δείχνει περιέργεια, ανάγκη για κατανόηση και εμπιστοσύνη προς τον γονέα. Όταν ένα παιδί ρωτά, μας δίνει μια ευκαιρία να του απαντήσουμε με τρόπο απλό, ήρεμο και κατάλληλο για την ηλικία του.
Αν ο γονέας αποφύγει τη συζήτηση, θυμώσει ή απαντήσει με ντροπή, το παιδί μπορεί να καταλάβει ότι το θέμα είναι «απαγορευμένο». Έτσι, είναι πιθανό να αναζητήσει απαντήσεις αλλού: από φίλους, από μεγαλύτερα παιδιά, από το διαδίκτυο ή από ανθρώπους που μπορεί να μη δώσουν ασφαλή και σωστή πληροφορία.
Δεν χρειάζεται να τα πούμε όλα. Χρειάζεται όμως να πούμε την αλήθεια.
Μια βοηθητική πρώτη φράση είναι:
«Χαίρομαι που με ρωτάς. Τι έχεις ακούσει μέχρι τώρα;»
Αυτή η απλή φράση δίνει στον γονέα χρόνο να καταλάβει τι ακριβώς ρωτά το παιδί, τι ήδη γνωρίζει, αν έχει ακούσει κάτι που το μπέρδεψε και πόση πληροφορία χρειάζεται εκείνη τη στιγμή.
Μια ηλικιακά κατάλληλη απάντηση μπορεί να είναι:
«Το σεξ είναι κάτι που αφορά τους μεγάλους. Έχει σχέση με το σώμα, την αγάπη, την οικειότητα και τη συμφωνία δύο ανθρώπων. Είναι σωστό να ρωτάς ό,τι σε απασχολεί και εγώ είμαι εδώ για να σου απαντώ με ασφάλεια.»
Η σεξουαλική αγωγή δεν αφαιρεί την αθωότητα του παιδιού. Αντίθετα, του δίνει γλώσσα, ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Ένα παιδί που μπορεί να μιλήσει για το σώμα του, μπορεί πιο εύκολα να ζητήσει βοήθεια όταν κάτι το μπερδεύει, το φοβίζει ή το κάνει να νιώθει άβολα.
Ο στόχος δεν είναι να δώσουμε περισσότερες πληροφορίες από όσες χρειάζεται το παιδί. Ο στόχος είναι να χτίσουμε ένα ασφαλές κανάλι επικοινωνίας, όπου το παιδί γνωρίζει ότι μπορεί να ρωτήσει χωρίς να ντραπεί και χωρίς να φοβηθεί την αντίδρασή μας.
Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι στις απαντήσεις μας. Χρειάζεται να είμαστε διαθέσιμοι, ψύχραιμοι και αληθινοί.
Γιατί το παιδί που μπορεί να ρωτήσει, μπορεί και να ζητήσει βοήθεια.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
- Harris, R. H. (2014). Ας μιλήσουμε για το σεξ: Η ανάπτυξη, οι αλλαγές στο σώμα, σεξ και σεξουαλική υγεία. Εκδόσεις Πατάκη.
- World Health Organization Regional Office for Europe & BZgA. (2010). Standards for Sexuality Education in Europe: A framework for policy makers, educational and health authorities and specialists. WHO Regional Office for Europe.
- UNESCO. (2018). International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach. Revised edition. UNESCO.
- American Academy of Pediatrics. (2016). Sexuality Education for Children and Adolescents. Pediatrics, 138(2), e20161348.
- National Society for the Prevention of Cruelty to Children. (n.d.). Talking PANTS: Simple conversations to help keep children safe from sexual abuse. NSPCC.
