Η ψυχολογία πίσω από τις παρεξηγήσεις και πώς να επικοινωνούμε ουσιαστικά
«Μα δεν το εννοούσα έτσι…»
Πρόκειται ίσως για μία από τις πιο συχνές φράσεις που ακούμε στις ανθρώπινες σχέσεις.
Ένας σύντροφος πληγώνεται από μια κουβέντα που ο άλλος θεωρεί αθώα. Ένας γονιός πιστεύει ότι δίνει συμβουλές από αγάπη, ενώ το παιδί του νιώθει κριτική. Ένας εργαζόμενος αισθάνεται ότι δεν τον εκτιμούν, ενώ ο προϊστάμενος θεωρεί ότι απλώς έκανε μια παρατήρηση.
Και τότε εμφανίζεται η γνωστή φράση:
«Δεν το εννοούσα έτσι.»
Το ερώτημα είναι: γιατί συμβαίνει τόσο συχνά;
Η απάντηση βρίσκεται σε μια βασική αρχή της ψυχολογίας της επικοινωνίας:
Οι άνθρωποι δεν αντιδρούν μόνο στις λέξεις. Αντιδρούν στο νόημα που δίνουν στις λέξεις.
Η επικοινωνία δεν είναι μόνο αυτό που λες
Πολλοί πιστεύουμε ότι η καλή επικοινωνία σημαίνει να εκφραζόμαστε σωστά.
Όμως η επικοινωνία δεν ολοκληρώνεται όταν μιλήσουμε.
Ολοκληρώνεται όταν ο άλλος καταλάβει αυτό που πραγματικά θέλαμε να πούμε.
Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε συζήτηση υπάρχουν δύο διαφορετικές πραγματικότητες:
- Αυτό που σκεφτόμαστε.
- Αυτό που αντιλαμβάνεται ο άλλος.
Και οι δύο μπορεί να απέχουν πολύ μεταξύ τους.
Γιατί οι άνθρωποι ακούνε διαφορετικά το ίδιο μήνυμα;
Ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί σαν συσκευή ηχογράφησης.
Δεν αποθηκεύει απλώς πληροφορίες.
Τις ερμηνεύει.
Κάθε μήνυμα περνά μέσα από ένα προσωπικό φίλτρο που έχει δημιουργηθεί από:
- τις εμπειρίες της παιδικής ηλικίας
- τις προηγούμενες σχέσεις
- τις απογοητεύσεις
- τις πεποιθήσεις
- τις αξίες
- τις ανασφάλειες
- τις προσδοκίες
Γι’ αυτό δύο άνθρωποι μπορούν να ακούσουν την ίδια πρόταση και να καταλάβουν δύο τελείως διαφορετικά πράγματα.
Ένα απλό παράδειγμα
Η Άννα λέει στον σύντροφό της:
«Είσαι πολύ ήσυχος σήμερα.»
Η πρόθεσή της είναι να δείξει ενδιαφέρον.
Εκείνος όμως έχει μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον όπου κάθε παρατήρηση έκρυβε κριτική.
Έτσι ακούει:
«Κάτι κάνω λάθος.»
Η σύγκρουση δεν δημιουργήθηκε από τη φράση.
Δημιουργήθηκε από την ερμηνεία.
Οι πιο συχνές αιτίες των παρεξηγήσεων
1. Υποθέτουμε αντί να ρωτάμε
Πόσες φορές έχουμε σκεφτεί:
- «Δεν ενδιαφέρεται.»
- «Το έκανε επίτηδες.»
- «Με αγνοεί.»
Στην πραγματικότητα, δεν γνωρίζουμε τι σκέφτεται ο άλλος.
Απλώς συμπληρώνουμε τα κενά με τις δικές μας υποθέσεις.
Η περιέργεια είναι πολύ πιο χρήσιμη από τη βεβαιότητα.
2. Ακούμε για να απαντήσουμε
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ακούν πραγματικά.
Όσο ο άλλος μιλά:
- ετοιμάζουν την απάντησή τους,
- σκέφτονται πώς θα δικαιολογηθούν,
- προσπαθούν να βρουν λύση.
Αυτό σημαίνει ότι χάνουν σημαντικό μέρος του μηνύματος.
Η ενεργητική ακρόαση απαιτεί να μείνουμε παρόντες στη συζήτηση χωρίς να βιαζόμαστε να μιλήσουμε.
3. Οι λέξεις δεν είναι το μόνο μήνυμα
Ο τόνος της φωνής, οι εκφράσεις του προσώπου, η στάση του σώματος και ακόμη και η σιωπή μεταφέρουν πληροφορίες.
Ένα «καλά» μπορεί να σημαίνει:
- είμαι πραγματικά καλά,
- είμαι θυμωμένος,
- δεν θέλω να συνεχίσω τη συζήτηση,
- χρειάζομαι χρόνο.
Γι’ αυτό η μη λεκτική επικοινωνία είναι τόσο σημαντική.
Η δύναμη της ενεργητικής ακρόασης
Η ενεργητική ακρόαση είναι μία από τις σημαντικότερες δεξιότητες στις ανθρώπινες σχέσεις.
Δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε.
Σημαίνει ότι προσπαθούμε να κατανοήσουμε.
Μία απλή φράση μπορεί να αλλάξει εντελώς τη συζήτηση:
«Αν κατάλαβα σωστά, αυτό που λες είναι ότι…»
Με αυτόν τον τρόπο:
- μειώνονται οι παρεξηγήσεις,
- ο άλλος νιώθει ότι ακούγεται,
- δημιουργείται κλίμα ασφάλειας.
Πέντε τρόποι να επικοινωνείς πιο αποτελεσματικά
1. Ρώτα πριν υποθέσεις
Αντί να πεις:
«Το έκανες επίτηδες.»
Δοκίμασε:
«Μπορείς να μου εξηγήσεις τι συνέβη;»
2. Επιβεβαίωσε ότι κατάλαβες σωστά
Μία μικρή αναδιατύπωση μπορεί να αποτρέψει μια μεγάλη σύγκρουση.
3. Άκου μέχρι το τέλος
Μην διακόπτεις.
Μερικές φορές οι πιο σημαντικές πληροφορίες έρχονται στο τέλος της πρότασης.
4. Αναγνώρισε το συναίσθημα
Δεν χρειάζεται πάντα να συμφωνήσεις.
Αρκεί να δείξεις ότι κατάλαβες.
Παράδειγμα:
«Ακούγεται σαν να σε δυσκόλεψε πολύ αυτό.»
5. Δώσε χώρο στη σιωπή
Η σιωπή δεν είναι πάντα αμηχανία.
Συχνά είναι χρόνος για σκέψη, επεξεργασία και έκφραση.
Η καλή επικοινωνία είναι δεξιότητα
Πολλοί πιστεύουν ότι κάποιοι άνθρωποι «γεννήθηκαν επικοινωνιακοί».
Στην πραγματικότητα, η αποτελεσματική επικοινωνία είναι δεξιότητα.
Και όπως κάθε δεξιότητα, καλλιεργείται.
Μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα μπορούν να μεταμορφώσουν τις σχέσεις μας:
- να ακούμε λίγο περισσότερο,
- να ρωτάμε λίγο συχνότερα,
- να υποθέτουμε λίγο λιγότερο.
Συμπέρασμα
Οι περισσότερες παρεξηγήσεις δεν οφείλονται στην κακή πρόθεση.
Οφείλονται στο γεγονός ότι κάθε άνθρωπος βλέπει τον κόσμο μέσα από τη δική του ιστορία.
Η ουσιαστική επικοινωνία δεν είναι να βρίσκουμε τις τέλειες λέξεις.
Είναι να δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε ο άλλος να νιώθει ασφαλής να μιλήσει και εμείς πρόθυμοι να ακούσουμε.
Ίσως, τελικά, το σημαντικότερο ερώτημα μετά από κάθε συζήτηση να μην είναι:
«Τα είπα σωστά;»
Αλλά:
«Ένιωσε ο άλλος ότι τον κατάλαβα;»
Έχεις βρεθεί ποτέ σε μια συζήτηση όπου ένιωσες ότι εσύ έλεγες ένα πράγμα και ο άλλος άκουγε κάτι εντελώς διαφορετικό;
Μοιράσου την εμπειρία σου στα σχόλια ή επικοινώνησε μαζί μου αν θέλεις να δουλέψουμε μαζί πάνω στην επικοινωνία και τις σχέσεις σου.
